مدل‌های طراحی آموزشی چه شباهتی با هم دارند؟

فکر کردن به مدل‌های طراحی آموزشی تاریخچه‌ای ۷۰ ساله دارد. قبلاً در نوشته‌ای با عنوان «طراحی آموزشی از کجا شروع شد؟» در مورد ایده‌های اصلی که در این ۷۰ سال مسیر این حوزه را شکل داد صحبت کردیم. حوزهٔ طراحی آموزشی بسیار گسترده است و مدل‌های بسیار متنوعی در این ۷۰ سال در بسترهای گوناگون مطرح شده‌اند. سؤالی که مطرح می‌شود این است که این همه مدل چه حرفی برای گفتن دارند؟ فصل مشترک همهٔ آن‌ها در چیست؟ و ما به عنوان معلم کدام مدل را بهتر است انتخاب کنیم؟

در این مرحله لازم است که طراح شرایط موجود را تحلیل کند و به سؤال‌های زیر پاسخ دهد:
مخاطبان من چه کسانی هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟
یادگیرنده قرار است چه چیزهایی را یاد بگیرد؟
چگونه می‌فهمم که به اهداف آموزشی رسیده‌ام؟
چه محدودیت‌های زمانی، مالی و … دارم؟

بعد از این که طراح شرایط را به اندازه کافی سنجید، نوبت به طراحی مسیر یادگیری می‌رسد. در این مرحله لازم است طراح به همهٔ عواملی که در تجربهٔ یادگیرنده تأثیرگذارند فکر کند و به سؤال‌های زیر پاسخ دهد:
چه فعالیت‌هایی یادگیرنده را به هدف می‌رساند؟
از چه راهبردهایی برای آموزش مفاهیم استفاده کنم؟
محیط یادگیری را چگونه طراحی کنم؟
چه فعالیت‌هایی خارج از کلاس برای یادگیری لازم است؟
چه آزمون‌هایی در مسیر برای سنجش یادگیری لازم است؟
…

بعد از طراحی مسیر یادگیری، طراح به آماده‌سازی کتاب‌ها، متون، فیلم‌ها، کاربرگ‌ها و بقیه ابزارهایی می‌پردازد که در طی مسیر در اختیار یادگیرنده قرار می‌گیرند.

این مرحله‌ جایی است که یادگیرندگان درگیر فرآیند یادگیری می‌شوند و در مسیری که طراحی کرده‌ایم و اجزای آن را از قبل آماده کرده‌ایم قرار می‌گیرند.

در مسیر اجرای طراحی آموزشی لازم است همواره مسیری که طراحی کرده‌ایم و میزان دستیابی یادگیرنده به اهداف آموزشی را بسنجیم. این ارزشیابی مستمر به ما کمک می‌کند که در صورت نیاز طراحی مجددی برای مسیر یادگیری داشته باشیم.