طرح یادگیری زیر برای پایهٔ هشتم طراحی شده است. این طرح یادگیری ۳ جلسه ۶۰ دقیقهای از کلاس فارسی را تشکیل میدهند.
| شناسنامۀ طرح یادگیری | |
| پایه تحصیلی | هشتم |
| درس | زبان و ادبیات فارسی |
| سرفصل | اسم و گروه اسمی |
| تاریخ تدوین | ۱۴۰۳/۱۱/۳۰ |
| طراح یا طراحان | آزاده شریفی، آرزو حبیبی، غزل اسماعیلی |
گام ۱: نتایج مطلوب
در طراحی آموزشی معکوس، در گام اول به این فکر میکنیم که میخواهیم در پایان مسیر یادگیری، دانشآموز چه چیزی را بفهمد و چگونه این فهم در رفتار او نمایان میشود. همچنین پرسشهای بنیادینی را طراحی میکنیم که دانشآموز با فکر کردن به آنها، در مسیر فهم حرکت کند.
| ایدهٔ کلیدی: |
| ۱. اسم ویژگیهایی مانند خاص و عام، مفرد و جمع و ساختمان دارد. ۲. اسمها میتوانند با هم ترکیب شوند تا اطلاعات بیشتری در مورد اسم در اختیار مخاطب قرار دهند و این ترکیب شدن قواعد مشخصی دارد. |
| اهداف آموزشی: |
| ۱. بتواند ویژگیهای یک اسم را توضیح دهد. ۲. بتواند گروههای اسمی را تشخیص دهد. ۳. بتواند در گروه اسمی هسته/وابسته را مشخص کند. ۴. بتواند وابستههای پیشین و پسین را تفکیک کند. ۵. بتواند با وابستههای پیشین و پسین گروههای اسمی بسازد. |
| پرسشهای بنیادین: |
| ۱. چطور می توانیم اسم ها را دسته بندی کنیم؟ ۲. اسم چه اطلاعاتی به ما می دهد؟ ۳. ما چطور می توانیم اطلاعات بیشتری از اسم بدهیم؟ |
گام ۲: جمعآوری شواهد یادگیری
بعد از مشخص شدن نتایج مطلوب، در طراحی آموزشی معکوس به این فکر میکنیم که چه موقعیتهایی میتوانند امکان جمعآوری شواهدی را که از یادگیری دانشآموز نیاز داریم در اختیار ما قرار دهند و آنها را در طرح یادگیری لحاظ میکنیم.
| کد موقعیت | موقعیت جمعآوری شواهد یادگیری | هدف مربوطه | استراتژی جمعآوری شواهد |
| E2/1 | در یک متن از کتاب درسی، مثالهایی از اسمها و ویژگیهای آنها را پیدا کند. | ۱ | پرسش همگرا |
| E2/2 | در یک متن از کتاب درسی یا یک متن متفرقه که در اختیار دانشآموز قرار میگیرد، مثالهایی از گروههای اسمی پیدا کند. | ۲ | پرسش همگرا |
| E2/3 | در کاربرگی تعدادی گروه اسمی در اختیار دانشآموز قرار دهیم (میتواند از متن کتاب باشد) و میخواهیم در این گروهها هسته/وابسته پیشین/ پسین را مشخص کند. | ۳ – ۴ | پرسش همگرا |
| E2/4 | در کاربرگی تعدادی مستطیل که جایی برای عنوان دارند کنار هم مینویسیم تا بچهها با گذاشتن کلماتی در آنها گروههای اسمی بسازند. «هسته» را در عنوان یکی از مستطیلها مینویسیم. از بچهها میخواهیم که بعد از نوشتن گروه اسمی با استفاده از کاربرگی که سر کلاس پر کردهاند، عنوان هر کدام از مستطیلها را بنویسند. | ۴ – ۵ | پرسش برانگیزاننده |
| E2/5 | تکلیف عملکردی: تصور کنید در مدرسۀ شما قرار است یک شمارۀ ویژه از «روزنامۀ کلاسی» منتشر شود و شما بهعنوان سردبیر باید تیتر اخبار صفحهی اول رزونامه را بنویسید. وظیفۀ شما این است که دربارۀ رویدادهای واقعی یا خیالی مدرسه، تیترها و خبرهایی بنویسید که هم دقیق، هم خلاقانه، و هم از نظر زبانی درست باشند. شما در نوشتن عنوانها و تیترهای خبری باید از گروههای اسمی استفاده کنید. مثلاَ «برگزاریِ مسابقۀ نیمهنهایی فوتبال مدرسه» یا «ورودِ چند آلایندۀ جدید به هوای تهران». برای جلب توجه مخاطبین به پیام خبر، لازم است هستۀ گروه اسمی را با سایز بزرگتری چاپ کنیم پس حتماَ با کشیدن خط زیر هستۀ گروه اسمی، آن را برای ویراستار مشخص کنید. پس از آن لازم است برای یکی از تیترهایی که نوشتهاید یک بند (۴-۵ خط) بنویسید. در نوشتن این بند نیز حواستان باشد که باید شامل حداقل ۴ گروه اسمی باشد که زیر آنها را خط کشیدهاید. کار روزنامهنگاری شما در این فعالیت با معیارهای زیر سنجیده خواهد شد: – استفاده از گروههای اسمی معنادار و دقیق برای توصیف افراد، مکانها، یا اتفاقات. – تنوع در نوع وابستهها (اشارهای، شمارشی، مبهم، وصفی، اضافی…) – حداقل سه گروه اسمی با بیش از دو کلمه. – تعیین درست هسته و وابسته | ایده کلیدی | تکلیف عملکردی |
| کد موقعیت | موقعیت جمعآوری شواهد یادگیری |
| E2/1 | در یک متن از کتاب درسی، مثالهایی از اسمها و ویژگیهای آنها را پیدا کند. |
| E2/2 | در یک متن از کتاب درسی یا یک متن متفرقه که در اختیار دانشآموز قرار میگیرد، مثالهایی از گروههای اسمی پیدا کند. |
| E2/3 | در کاربرگی تعدادی گروه اسمی در اختیار دانشآموز قرار دهیم (میتواند از متن کتاب باشد) و میخواهیم در این گروهها هسته/وابسته پیشین/ پسین را مشخص کند. |
| E2/4 | در کاربرگی تعدادی مستطیل که جایی برای عنوان دارند کنار هم مینویسیم تا بچهها با گذاشتن کلماتی در آنها گروههای اسمی بسازند. «هسته» را در عنوان یکی از مستطیلها مینویسیم. از بچهها میخواهیم که بعد از نوشتن گروه اسمی با استفاده از کاربرگی که سر کلاس پر کردهاند، عنوان هر کدام از مستطیلها را بنویسند. |
| E2/5 | تکلیف عملکردی: تصور کنید در مدرسۀ شما قرار است یک شمارۀ ویژه از «روزنامۀ کلاسی» منتشر شود و شما بهعنوان سردبیر باید تیتر اخبار صفحهی اول رزونامه را بنویسید. وظیفۀ شما این است که دربارۀ رویدادهای واقعی یا خیالی مدرسه، تیترها و خبرهایی بنویسید که هم دقیق، هم خلاقانه، و هم از نظر زبانی درست باشند. شما در نوشتن عنوانها و تیترهای خبری باید از گروههای اسمی استفاده کنید. مثلاَ «برگزاریِ مسابقۀ نیمهنهایی فوتبال مدرسه» یا «ورودِ چند آلایندۀ جدید به هوای تهران». برای جلب توجه مخاطبین به پیام خبر، لازم است هستۀ گروه اسمی را با سایز بزرگتری چاپ کنیم پس حتماَ با کشیدن خط زیر هستۀ گروه اسمی، آن را برای ویراستار مشخص کنید. پس از آن لازم است برای یکی از تیترهایی که نوشتهاید یک بند (۴-۵ خط) بنویسید. در نوشتن این بند نیز حواستان باشد که باید شامل حداقل ۴ گروه اسمی باشد که زیر آنها را خط کشیدهاید. کار روزنامهنگاری شما در این فعالیت با معیارهای زیر سنجیده خواهد شد: – استفاده از گروههای اسمی معنادار و دقیق برای توصیف افراد، مکانها، یا اتفاقات. – تنوع در نوع وابستهها (اشارهای، شمارشی، مبهم، وصفی، اضافی…) – حداقل سه گروه اسمی با بیش از دو کلمه. – تعیین درست هسته و وابسته |
گام ۳: سناریوی آموزشی
نتایج مطلوب و موقعیتهای جمعآوری شواهد، ورودی گام سوم یعنی طراحی سناریوی آموزشی هستند. سعی میکنیم که سناریوی ما همه ویژگیهای WHERETO که برای یک سناریوی کارآمد معرفی شده است را داشته باشد.
| شماره | فعالیت | زمان(دقیقه) | WHERETO |
| ۱ | برای یادآوری اسم و فعل و حرف: بازی اسم و فامیل، این جا بچهها دوباره به تعریف اسم فکر میکنند و میفهمند که اسم چه ویژگیهایی دارد. | ۱۵ | W, H |
| ۲ | کاربرگ یک را که شامل چند دسته اسم است در اختیار بچههای میگذاریم. از بچهها میخواهیم در هر دسته اسمی که با بقیه متفاوت است را انتخاب کنند و دلیل خود را توضیح دهند. در این دستهها معلم باید مطمئن شود که ویژگیهای جمع و مفرد، خاص و عام و ساختمان واژه لحاظ شود. پایین این کاربرگ پرسش بنیادین شماره ۲ را برای بچهها مینویسیم تا جمعبندی خود از این جلسه را بنویسند. تکلیف: متن درسی را در اختیار دانشآموز میگذاریم و از او میخواهیم اسمها با ویژگیهای متفاوتی را در آن پیدا کند. | ۲۰ | W, E E2/1 |
| ۳ | معلم پرسش بنیادین شماره ۳ را مطرح کرده و فیلم عزیزم ببخشید را برای دانشآموزان پخش میکند. از دانشآموزان میخواهد که بدون نوشتن جمله و به کار بردن حروف، بگوید که عزیزم ببخشید چه چیزی را به مهمان برنامه میدهد. | ۱۵ | E, H |
| ۴ | دوباره پرسش بنیادین ۳ مطرح میشود و دانشآموزان در مورد این که چگونه میتوان اطلاعات بیشتری در مورد اسم در اختیار مخاطب گذاشت بحث میکنند. | ۱۰ | E |
| ۵ | معلم گروه اسمی را معرفی میکند. | ۵ | E, W |
| ۶ | بازی انتخاب اسم برای شرکت که تککلمه نباشد، ربط معنادار با فعالیت شرکت داشته باشد. معلم جمعبندی میکند. تکلیف: متنی در اختیار دانشآموزان قرار میگیرد تا گروههای اسمی را در متن پیدا کنند. | ۲۰ | E E2/2 |
| ۷ | کاربرگ دو: تعدادی گروه اسمی در آن نوشته شده است. در مورد هر گروه از بچهها میپرسیم که این عبارت در مورد کدام کلمه است؟ آخر کاربرگ پرسش بنیادین شماره ۳ را مطرح میکنیم تا به طور گروهی به آن فکر کنند. | ۲۰ | E, R |
| ۸ | معلم مفهوم هسته و وابسته را معرفی میکند و از بچهها بخواهیم که با یک تصویر یا نمودار این مفهوم را با مثالهایی نشان دهند. تکلیف: متنی از کتاب را انتخاب میکنیم، زیر گروههای اسمی مشخصی خط میکشیم و از آنها میخواهیم که هسته/ وابسته پیشین/ وابسته پسین را مشخص کند. | ۱۰ | W, E E2/3 |
| ۹ | کارتهای رنگی میسازیم و در اختیار بچهها میگذاریم تا با آنها گروه اسمی بسازند. برای هر دسته از صفتهای پیشین و پسین رنگ متفاوتی در نظر می گیریم. بعد از این که بچهها گروههای اسمی را ساختند، از آنها میخواهیم که کارتهایشان را روی تخته بچسبانند. صفتهایی که قبل از هسته میآیند را از پسینها جدا میکنیم. و بعد کارتهای همرنگ را کنار هم میگذاریم. معلم اسم دستهها (صفت اشاره، صفت شمارشی، مبهم، تعجبی، برترین، وابسته پسین) را مینویسد و از بچهها میخواهد که برای هر رنگ از کارتها اسمی از بین آنها انتخاب کنند. | ۳۵ | E, H |
| ۱۰ | کاربرگ سه: جدولی در اختیار بچهها میگذاریم تا کارتهای معرفی شده در کلاس را در دستهبندی مناسب هر کدام بنویسند و به هر دسته تعدادی مثال اضافه کنند. تکلیف: تعدادی مستطیل که جایی برای عنوان دارند کنار هم مینویسیم تا بچهها با گذاشتن کلماتی در آنها گروههای اسمی بسازند. «هسته» را در عنوان یکی از مستطیلها مینویسیم. از بچهها میخواهیم که بعد از نوشتن گروه اسمی با استفاده از کاربرگی که سر کلاس پر کردهاند، عنوان هر کدام از مستطیلها را بنویسند. | ۱۵ | E E2/4 |
| ۱۱ | تکلیف: دانشآموزان تکلیف عملکردی را انجام میدهند. | E2/5 |
| شماره | فعالیت |
| ۱ | برای یادآوری اسم و فعل و حرف: بازی اسم و فامیل، این جا بچهها دوباره به تعریف اسم فکر میکنند و میفهمند که اسم چه ویژگیهایی دارد. زمان: ۱۵ (W, H) |
| ۲ | کاربرگی شامل چند دسته اسم در اختیار بچههای میگذاریم. از بچهها میخواهیم در هر دسته اسمی که با بقیه متفاوت است را انتخاب کنند و دلیل خود را توضیح دهند. در این دستهها معلم باید مطمئن شود که ویژگیهای جمع و مفرد، خاص و عام و ساختمان واژه لحاظ شود. پایین این کاربرگ پرسش بنیادین شماره ۲ را برای بچهها مینویسیم تا جمعبندی خود از این جلسه را بنویسند. تکلیف: همان متن قبلی را در اختیار دانشآموز میگذاریم و از او میخواهیم اسمها با ویژگیهای متفاوتی را در آن پیدا کند. (E2/1) زمان: ۲۰ (W, E) |
| ۳ | معلم پرسش بنیادین شماره ۳ را مطرح کرده و فیلم عزیزم ببخشید را برای دانشآموزان پخش میکند. از دانشآموزان میخواهد که بدون نوشتن جمله و به کار بردن حروف، بگوید که عزیزم ببخشید چه چیزی را به مهمان برنامه میدهد. زمان: ۱۵ (E, H) |
| ۴ | دوباره پرسش بنیادین ۳ مطرح میشود و دانشآموزان در مورد این که چگونه میتوان اطلاعات بیشتری در مورد اسم در اختیار مخاطب گذاشت بحث میکنند. زمان:۱۰ (E) |
| ۵ | معلم گروه اسمی را معرفی میکند. زمان: ۵ (E, W) |
| ۶ | بازی انتخاب اسم برای شرکت که تککلمه نباشد، ربط معنادار با فعالیت شرکت داشته باشد. تکلیف: متنی در اختیار دانشآموزان قرار میگیرد تا گروههای اسمی را در متن پیدا کنند. (E2/2) زمان: ۲۰ (E) |
| ۷ | کاربرگ: تعدادی گروه اسمی در آن نوشته شده. در مورد هر گروه از بچهها میپرسیم که این عبارت در مورد کدام کلمه است؟ آخر کاربرگ پرسش بنیادین شماره ۳ را مطرح میکنیم تا به طور گروهی به آن فکر کنند. زمان: ۲۰ (E, R) |
| ۸ | معلم مفهوم هسته و وابسته را معرفی میکند و از بچهها بخواهیم که با یک تصویر یا نمودار این مفهوم را با مثالهایی نشان دهند. تکلیف: متنی از کتاب را انتخاب میکنیم، زیر گروههای اسمی مشخصی خط میکشیم و از آنها میخواهیم که هسته/ وابسته پیشین/ وابسته پسین را مشخص کند. (E2/3) زمان: ۱۰ (W, E) |
| ۹ | کارتهای رنگی میسازیم و در اختیار بچهها میگذاریم تا با آنها گروه اسمی بسازند. برای هر دسته از صفتهای پیشین و پسین رنگ متفاوتی در نظر می گیریم. بعد از این که بچهها گروههای اسمی را ساختند، از آنها میخواهیم که کارتهایشان را روی تخته بچسبانند. صفتهایی که قبل از هسته میآیند را از پسینها جدا میکنیم. و بعد کارتهای همرنگ را کنار هم میگذاریم. معلم اسم دستهها (صفت اشاره، صفت شمارشی، مبهم، تعجبی، برترین، وابسته پسین) را مینویسد و از بچهها میخواهد که برای هر رنگ از کارتها اسمی از بین آنها انتخاب کنند. زمان: ۳۵ (E, H) |
| ۱۰ | کاربرگ: جدولی در اختیار بچهها میگذاریم تا کارتهای معرفی شده در کلاس را در دستهبندی مناسب هر کدام بنویسند و به هر دسته تعدادی مثال اضافه کنند. تکلیف: تعدادی مستطیل که جایی برای عنوان دارند کنار هم مینویسیم تا بچهها با گذاشتن کلماتی در آنها گروههای اسمی بسازند. «هسته» را در عنوان یکی از مستطیلها مینویسیم. از بچهها میخواهیم که بعد از نوشتن گروه اسمی با استفاده از کاربرگی که سر کلاس پر کردهاند، عنوان هر کدام از مستطیلها را بنویسند. (E2/4) زمان: ۱۵ (E) |
| ۱۱ | تکلیف عملکردی: دانشآموزان تکلیف عملکردی را انجام میدهند. |
