در خردادماه سال ۱۴۰۳ در مدرسه رهیار کارگاهی با عنوان «شواهد یادگیری و سناریوی آموزشی» برگزار کردیم. در روز دوم و سوم این کارگاه معلمهایی که در کنار ما بودند برای یک سرفصل آموزشی، طرح درسی بر مبنای رویکرد فهمیدن به واسطهٔ طراحی (UbD) طراحی کردند. طرح یادگیری که در ادامه میخوانیم برای درس فارسی پایهٔ ششم با موضوع شناخت فعل طراحی شده است.
| شناسنامۀ طرح یادگیری | |
| پایه تحصیلی | ششم |
| درس | فارسی |
| سرفصل | آشنایی با فعل |
| تاریخ تدوین | ۱۴۰۳/۰۳/۲۳ |
| طراح یا طراحان | زینب زندیه، لادن شایگانی، زهرا یدوی |
گام ۱: نتایج مطلوب
در طراحی آموزشی معکوس، در گام اول به این فکر میکنیم که میخواهیم در پایان مسیر یادگیری، دانشآموز چه چیزی را بفهمد و چگونه این فهم در رفتار او نمایان میشود. همچنین پرسشهای بنیادینی را طراحی میکنیم که دانشآموز با فکر کردن به آنها، در مسیر فهم حرکت کند.
| ایدهٔ کلیدی: |
| فعل کلمهای است که معنا، شخص و زمان دارد. |
| اهداف آموزشی: |
| ۱.بتواند از فعل با شخص و زمان درست در گفتار و نوشتار خود استفاده کند. ۲. بتواند فعل را در جملهٔ معاصری که شعر نیست تشخیص دهد. ۳. بتواند با توجه به نهاد، فعل را صرف کند. |
| پرسشهای بنیادین: |
| ۱. کلماتی که در یک جمله هستند چه تفاوتی با هم دارند؟ |
گام ۲: جمعآوری شواهد یادگیری
بعد از مشخص شدن نتایج مطلوب، در طراحی آموزشی معکوس به این فکر میکنیم که چه موقعیتهایی میتوانند امکان جمعآوری شواهدی را که از یادگیری دانشآموز نیاز داریم در اختیار ما قرار دهند و آنها را در طرح یادگیری لحاظ میکنیم.
| کد موقعیت | موقعیت جمعآوری شواهد یادگیری | هدف مربوطه | استراتژی جمعآوری شواهد |
| E2/1 | تعدادی جملهٔ بدون فعل به دانشآموزان میدهیم و از آنها میخواهیم که آن را با فعل مناسب کامل کنند. (مصدر فعل را برای آنها مشخص میکنیم.) | ۲ و ۳ | پرسش همگرا |
| E2/2 | چند فعل در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها میخواهیم که با این فعلها یک متن بنویسند. | ۱ | پرسش برانگیزاننده |
| E2/3 | تمرین کتاب نگارش ششم صفحه ۱۶ (تشخیص فعل) | ۲ | پرسش همگرا |
| E2/4 | متنی در اختیار بچهها قرار میدهیم و از آنها میخواهیم فعل را با توجه به زمان خواسته شده بنویسند. | ۲ | پرسش همگرا |
| E2/۵ | در کتابخانه مدرسه تعدادی کتاب شعر وجود دارد که درک مفهوم ابیات آنها به دلیل جابهجا شدن فعلها برای دانشآموزان پایههای دوم و سوم آسان نیست. حالا شما یکی از این کتابهای شعر را انتخاب کنید و شعرها را طوری بازنویسی کنید که فعلها در پایان جمله قرار بگیرند تا برای بچههای دوم و سوم قابل فهم باشند. در یک دفترچه، شعر را در یک صفحه و شعر بازنویسی شده را در صفحه روبهروی آن بنویسید. | ایده کلیدی | تکلیف عملکردی |
| کد موقعیت | موقعیت جمعآوری شواهد یادگیری |
| E2/1 | تعدادی جملهٔ بدون فعل به دانشآموزان میدهیم و از آنها میخواهیم که آن را با فعل مناسب کامل کنند. (مصدر فعل را برای آنها مشخص میکنیم.) |
| E2/2 | چند فعل در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها میخواهیم که با این فعلها یک متن بنویسند. |
| E2/3 | تمرین کتاب نگارش ششم صفحه ۱۶ (تشخیص فعل) |
| E2/4 | متنی در اختیار بچهها قرار میدهیم و از آنها میخواهیم فعل را با توجه به زمان خواسته شده بنویسند. |
| E2/۵ | در کتابخانه مدرسه تعدادی کتاب شعر وجود دارد که درک مفهوم ابیات آنها به دلیل جابهجا شدن فعلها برای دانشآموزان پایههای دوم و سوم آسان نیست. حالا شما یکی از این کتابهای شعر را انتخاب کنید و شعرها را طوری بازنویسی کنید که فعلها در پایان جمله قرار بگیرند تا برای بچههای دوم و سوم قابل فهم باشند. در یک دفترچه، شعر را در یک صفحه و شعر بازنویسی شده را در صفحه روبهروی آن بنویسید. |
گام ۳: سناریوی آموزشی
نتایج مطلوب و موقعیتهای جمعآوری شواهد، ورودی گام سوم یعنی طراحی سناریوی آموزشی هستند. سعی میکنیم که سناریوی ما همه ویژگیهای WHERETO که برای یک سناریوی کارآمد معرفی شده است را داشته باشد.
| شماره | فعالیت | زمان(دقیقه) | WHERETO |
| ۱ | مطرح کردن پرسش بنیادین و بحث در کلاس | ۱۰ | W |
| ۲ | تعداد زیادی کارت (۴ سری ۲۰ تایی) شامل کلماتی با انواع مختلف (اسم، قید، حرف، فعل) در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها میخواهیم کارتها را دستهبندی کنند و بگویند که این دستهها چه شباهتها و تفاوتهایی دارند. | ۴۰ | E, H, T |
| ۳ | ارائه معلم در مورد فعل با رجوع به دستهبندی فعلها در دستهبندی قبل (معرفی فعل، قابل صرف بودن آن، زمان آن) | ۱۵ | E, W |
| ۴ | متن درس (شعر ای مادر عزیز) را با دانشآموزان میخوانیم و فعلها را مشخص میکنیم. | ۳۰ | E |
| ۵ | متن درس هدهد را در کلاس با دانشآموزان میخوانیم. از آنها میخواهیم که هر کدام ۵ فعل در متن درس پیدا کنند. سپس در کلاس با هم مشخص میکنیم که هر فعل به چه اسمی برمیگردد. | ۳۰ | E, T |
| ۶ | کاربرگ ۱: تعدادی جمله به بچهها میدهیم که جای فعل در آنها خالی است (فعلهای به کار رفته در فعالیت ۲). از آنها میخواهیم که فعلها را با توجه به نهاد جمله تغییر دهند و در جای مناسب خود بنویسند. | ۱۰ | E2/1 |
| ۷ | از دانشآموزان میخواهیم که به این پرسش پاسخ دهند: «فعل چه تفاوتی با دیگر کلمات دارد؟ چگونه فعل مناسب برای جملهٔ خود میسازید؟» مثالهای آنها را روی برد بازاندیشی میچسبانیم. | ۲۰ | R |
| ۸ | کاربرگ ۲ (تکلیف): چند فعل در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها می]واهیم که یک متن با استفاده از این فعلها بنویسند. | E2/2 | |
| ۹ | در ابتدای جلسه، متنی در اختیار بچهها میگذاریم که در آن، فعلها متناسب با قید زمانی به کار نرفتهاند. از آنها میخواهیم متن را بخوانند و به این پرسش پاسخ دهند که ایراد متن چیست؟ | ۱۵ | H, E, T |
| ۱۰ | ارائه معلم در مورد زمان فعل با توجه به فعالیت قبل | ۱۰ | E, W |
| ۱۱ | انجام صفحه ۱۶ کتاب نگارش | ۱۰ | E2/3 |
| ۱۲ | دوباره به برد بازاندیشی باز میگردیم. از بچهها میخواهیم با توجه به آن چه در فعالیت ۹ یاد گرفتهاند، دوباره به پرسش بازاندیشی فکر کنند و پاسخ و مثالهای خود را کامل کنند. | ۲۰ | R |
| ۱۳ | کاربرگ ۳ (تکلیف): متنی به بچهها میدهیم که جای فعلها در آن خالی است و باید با توجه به قید زمانی به کار رفته در جمله، فعل را متناسب با جمله بنویسند. | E2/4 | |
| ۱۴ | در کتابخانه مدرسه تعدادی کتاب شعر وجود دارد که درک مفهوم ابیات آنها به دلیل جابهجا شدن فعلها برای دانشآموزان پایههای دوم و سوم آسان نیست. حالا شما یکی از این کتابهای شعر را انتخاب کنید و شعرها را طوری بازنویسی کنید که فعلها در پایان جمله قرار بگیرند تا برای بچههای دوم و سوم قابل فهم باشند. در یک دفترچه، شعر را در یک صفحه و شعر بازنویسی شده را در صفحه روبهروی آن بنویسید. | ۶۰ | E2/5 |
| شماره | فعالیت |
| ۱ | مطرح کردن پرسش بنیادین و بحث در کلاس زمان: ۱۰ (W) |
| ۲ | تعداد زیادی کارت (۴ سری ۲۰ تایی) شامل کلماتی با انواع مختلف (اسم، قید، حرف، فعل) در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها میخواهیم کارتها را دستهبندی کنند و بگویند که این دستهها چه شباهتها و تفاوتهایی دارند. زمان: ۴۰ (E, H, T) |
| ۳ | ارائه معلم در مورد فعل با رجوع به دستهبندی فعلها در دستهبندی قبل (معرفی فعل، قابل صرف بودن آن، زمان آن) زمان: ۱۵ (E, W) |
| ۴ | متن درس (شعر ای مادر عزیز) را با دانشآموزان میخوانیم و فعلها را مشخص میکنیم. زمان:۳۰ (E) |
| ۵ | متن درس هدهد را در کلاس با دانشآموزان میخوانیم. از آنها میخواهیم که هر کدام ۵ فعل در متن درس پیدا کنند. سپس در کلاس با هم مشخص میکنیم که هر فعل به چه اسمی برمیگردد. زمان: ۳۰ (E, T) |
| ۶ | کاربرگ ۱: تعدادی جمله به بچهها میدهیم که جای فعل در آنها خالی است (فعلهای به کار رفته در فعالیت ۲). از آنها میخواهیم که فعلها را با توجه به نهاد جمله تغییر دهند و در جای مناسب خود بنویسند. زمان: ۱۰ (E2/1) |
| ۷ | از دانشآموزان میخواهیم که به این پرسش پاسخ دهند: «فعل چه تفاوتی با دیگر کلمات دارد؟ چگونه فعل مناسب برای جملهٔ خود میسازید؟» مثالهای آنها را روی برد بازاندیشی میچسبانیم. زمان: ۲۰ (R) |
| ۸ | کاربرگ ۲ (تکلیف): چند فعل در اختیار دانشآموزان قرار میدهیم و از آنها می]واهیم که یک متن با استفاده از این فعلها بنویسند. (E2/2) |
| ۹ | در ابتدای جلسه، متنی در اختیار بچهها میگذاریم که در آن، فعلها متناسب با قید زمانی به کار نرفتهاند. از آنها میخواهیم متن را بخوانند و به این پرسش پاسخ دهند که ایراد متن چیست؟ زمان: ۱۵ (E, H, T) |
| ۱۰ | ارائه معلم در مورد زمان فعل با توجه به فعالیت قبل زمان: ۱۰ (E ,W) |
| ۱۱ | انجام صفحه ۱۶ کتاب نگارش زمان: ۱۰ (E2/3) |
| ۱۲ | دوباره به برد بازاندیشی باز میگردیم. از بچهها میخواهیم با توجه به آن چه در فعالیت ۹ یاد گرفتهاند، دوباره به پرسش بازاندیشی فکر کنند و پاسخ و مثالهای خود را کامل کنند. زمان: ۲۰ (R) |
| ۱۳ | کاربرگ ۳ (تکلیف): متنی به بچهها میدهیم که جای فعلها در آن خالی است و باید با توجه به قید زمانی به کار رفته در جمله، فعل را متناسب با جمله بنویسند. (E2/4) |
| ۱۴ | در کتابخانه مدرسه تعدادی کتاب شعر وجود دارد که درک مفهوم ابیات آنها به دلیل جابهجا شدن فعلها برای دانشآموزان پایههای دوم و سوم آسان نیست. حالا شما یکی از این کتابهای شعر را انتخاب کنید و شعرها را طوری بازنویسی کنید که فعلها در پایان جمله قرار بگیرند تا برای بچههای دوم و سوم قابل فهم باشند. در یک دفترچه، شعر را در یک صفحه و شعر بازنویسی شده را در صفحه روبهروی آن بنویسید. زمان: ۶۰ (E2/5) |
