داستان این کارگاه از جایی شروع شد که قرار شد مجتمع آموزشی رهیار سمینارهای سالانهای با موضوع ارزشیابی برگزار کند. در این سمینارها، معلمهای رهیار از تجربههای خود در حوزۀ ارزشیابی میگویند و یافتههای خود را در این حوزه با یکدیگر به اشتراک میگذارند. به عنوان اولین گام از سمیناری که در تیر ۱۴۰۲ برگزار خواهد شد، تیم ناروَن کارگاهی با عنوان اقدامپژوهی دربارۀ شواهد یادگیری برای مدرسۀ رهیار طراحی و اجرا کرد. هدف از این کارگاه این بود که معلمها با تعریف و رویکرد رهیار نسبت به ارزشیابی بیشتر آشنا شوند و بتوانند تجربیات خود را در قالب یک اقدامپژوهی برای سمینار آماده کنند.
بخش اول: نظریه، تجربه و عمل، اقدامپژوهی
در بخش اول کارگاه به ارتباط بین دانش نظری و تجربۀ معلمی پرداختیم. با معلمها به موقعیتهایی فکر کردیم که در آنها دانش نظری در کلاس و مدرسه به دادمان رسیده و یا برعکس آن، موقعیتهایی که تجربه موفقی داریم که با دانش نظری ما همخوان نیست. کمی از نظریه معلم در دشت باتلاقیِ دونالد شون گفتیم و به این فکر کردیم که چگونه میتوانیم پیوند عمیقتری بین نظریه و عمل در کلاس درسمان بسازیم.
سپس، به عنوان یک راهکار، در مورد این که معلم چگونه میتواند نقش یک پژوهشگر در کلاس درس را داشته باشد گفتوگو کردیم و با مفهوم اقدامپژوهی و مراحل آن آشنا شدیم.
بخش دوم: آشنایی با چهارچوب نظری طراحی آموزشی معکوس
در هر اقدامپژوهی، پژوهشگر چهارچوب نظری مشخصی را در نظر میگیرد و تجربه خود را در کنار آن قرار میدهد. در سمینار ارزشیابی رهیار، انتظار میرود، معلمها از چهارچوب نظری طراحی آموزشی معکوس استفاده کنند. به همین منظور، بخش دوم کارگاه به معرفی این رویکرد طراحی آموزشی گذشت.
در این بخش، ابتدا به تفاوت رویکرد طراحی آموزشی معکوس با دیگر روشهای طراحی آموزشی پرداختیم. سپس، وجوه یادگیری در این رویکرد را شناختیم و سعی کردیم در یک موضوع درسی در وجوه مختلف یادگیری، شواهد یادگیری و موقعیتهایی برای جمعآوری آنها را پیدا کنیم. در این بخش سعی کردیم ارزشیابی را برای خودمان دوباره معنا کنیم و به آن به عنوان مسیری برای شناسایی شواهد یادگیری، جمعآوری و تحلیل آنها در مسیر آموزش نگاه کنیم.
بخش سوم: رسیدن به یک پرسش پژوهشی دقیق برای ادامه مسیر سمینار
بعد از آشنا شدن با چهارچوب نظری طراحی آموزشی معکوس، هر کدام از ما به تجربه خودمان و نسبت آن با این نظریه فکر کردیم. سعی کردیم از دل شکاف بین تجربۀ خود و این چهارچوب نظری به پرسشهایمان فکر کنیم. سپس پرسشهایمان را به اشتراک گذاشتیم و سعی کردیم بر اساس ویژگیهای یک پرسش پژوهشی خوب، یک پرسش را انتخاب کنیم و آن را
در پایان، شرکتکنندگان در یک فرم نظرسنجی، نظرات خود در مورد نحوه برگزاری و محتوای کارگاه را بدون ذکر نام برای ما نوشتند.
محتوا و مطالب متناسب با محورهای سمینار طراحی شده بود. ارائۀ مطالب به گونهای بود که مخاطبان میبایست فعالانه عمل میکردند و در فرایند آموزش مشارکت میکردند. مطالب ساده و روان و بدون پیچیدگی مطرح شد. ارتباط مدرسان صمیمی بود.
سالها بود که دوست داشتم مراحل اقدام پژوهی را به طورکامل آموزش دیده و به طور عملی اجراکنم که به یاری شما عزیزان این امر محقق شد البته که هنوز بیشتر مسیر باقی مانده ولی برای شروع عالی بود.